zespoły powiatu suwalskiego

„Bakałarz”
– zespół śpiewaczy z Bakałarzewa

Zespół powstał w 1979r., ale w 1990 zawiesił działalność. Wznowił ją w 2002r. Obecnie składa się z 15 osób (kobiet i mężczyzn). Zespół wykonuje lokalne (właściwe dla Zachodniej Suwalszczyzny) pieśni: weselne, dożynkowe, kolędy, pastorałki i inne. Po 2002r występował wielokrotnie, głównie na terenie byłego województwa suwalskiego; wyjeżdżał również na teren Litwy.
W 2008 r. „Bakałarz” zdobył na kazimierskim festiwalu wyróżnienie.
Solistka zespołu – Wacława Sakowska zdobyła na OKKiŚL w Kazimierzu nad Wisłą w 2004r. II nagrodę (w kategorii solistów śpiewaków); dokonała tam również nagrań archiwalnych dla warszawskiego RCKL PR.
Zespół wykonuje swe pieśni a capella.
Liderka zespołu: Krystyna Gorlo, krystynagorlo1@gmail.com

 

„Zajączkowiaki”
– zespół śpiewaczy z Zajączkowa

Zespół powstał w 1978r.; obecnie w jego skład wchodzi ok. 15 osób (w większości kobiet). Wykonuje lokalne pieśni obrzędowe (w tym żniwne) i ballady, właściwe dla Zachodniej Suwalszczyzny. Zespól wykonuje swe pieśni a capella.
Występuje głównie na terenie północno-wschodniej Polski.
Zespół trzykrotnie reprezentował województwo suwalskie, a następnie powiat suwalski na Ogólnopolskich Festiwalach Kapel i Śpiewaków Ludowych w Kazimierzu nad Wisłą, dokonując tam nagrań archiwalnych na rzecz RCKL.
Liderka zespołu Teresa Barszczewska (ur. 1946 r.) dwukrotnie w Kazimierzu zdobyła II nagrodę (w 2000 i 2006 r.), zaś w 2012 r. pierwszą – w kategorii solistów śpiewaków.
Wnuk liderki, Krystian Barszczewski, w 2013r jako 17- latek uzyskał w tej samej kategorii kazimierskiego festiwalu wyróżnienie.
Liderka zespołu: Teresa Barszczewska.
Patronat: Gminna Biblioteka Publiczna 16-423 Bakałarzewo, ul. Młyńska 15, tel. 87 5694065; gbpbakalarzewo@gmail.com.

 

Teresa Barszczewska
– śpiewaczka ludowa z zachodniej Suwalszczyzny

Teresa Barszczewska (1946) z Zajączkowa w gminie Bakałarzewo (zachodnia Suwalszczyzna, w pobliżu dawniejszej granicy z Prusami Wschodnimi) śpiewa publicznie od przynajmniej 40 lat. Od 35 lat jest liderką lokalnego zespołu „Zajączkowiaki”, ale występuje i nagrywa również solo. Jest jedną z ostatnich śpiewaczek zachodniej części Suwalszczyzny wykonujących lokalne pieśni z bardzo bogatą melizmatyką i w lokalnej gwarze zachodniosuwalskiej. Kilkukrotnie nagrodzona podczas kazimierskich festiwali (w tym pierwsza nagroda w 2012 roku; wcześniej dwukrotnie zdobyła II nagrodę w kategorii solistów); zrealizowała szereg nagrań (ponad 20 pieśni) – m. in. dla Radiowego Centrum Kultury Ludowej.
Wiele z tych pieśni ma swoje odniesienia do zapisów Oskara Kolberga, który notował je we wsiach o zaledwie kilka kilometrów odległych od jej wsi rodzinnej. Kolberg pieśni i opisy zebrane po 1870 roku opublikował w tomie V- Mazowsze Stare, wydanym w Krakowie w 1890 r. (tom 28 Dzieł Wszystkich wydawanych współcześnie).
Jest wśród tych pieśni szczególnie cenny repertuar żniwny zachowany nie tylko w kolbergowskich zapisach, ale również w pamięci Teresy Barszczewskiej, która pieśni tych wyuczyła się od członków swojej rodziny.
Teresa Barszczewska jest osobą, która chętnie dzieli się z innymi znanymi sobie pieśniami. Od dziesiątków lat uczy tego repertuaru kolejne członkinie swego zespołu; zaś od kilku- swego wnuczka Krystiana Barszczewskiego (1996).

 

„Rospuda”
– zespół śpiewaczy z Filipowa

Zespół powstał w 1985r.; obecnie w jego skład wchodzi 15 osób (w tym 3 mężczyzn). Zespół wykonuje lokalne pieśni obrzędowe (w tym weselne, dożynkowe, ballady historyczne i inne); także w opracowaniu wielogłosowym (jako chór kościelny).
Występował głównie na terenie makroregionu północno- wschodniego Polski. W 1996 r. reprezentując województwo suwalskie na 30 OFKiŚlL w Kazimierzu nad Wisłą zdobył przydzielaną w owym roku „Brązową Basztę”; w innych latach został kazimierskim laureatem I i III nagród. Zespół dokonał w Kazimierzu wielokrotnych nagrań dla RCKL.
Solistka zespołu Aniela Kibitlewska (ur.1926r.) zdobyła na kazimierskim festiwalu w 2006r. III nagrodę w kategorii solistów.
Kierownikiem zespołu jest Helena Kibitlewska, emerytowana lokalna nauczycielka wychowania muzycznego w filipowskiej szkole gminnej.
Zespół występuje w indywidualnie odtworzonych strojach właściwych dla Zachodniej Suwalszczyzny sprzed 1914 r.
Przy zespole działa zespół „Młoda Rospuda”; jego członkowie kilkukrotnie byli z sukcesami obecni na festiwalu kazimierskim w kategorii „Mistrz- Uczeń”. M. in. w roku 2007 i 2013 nagrody otrzymał zespół, zaś w 2012r. junior Juliusz Jagłowski.
Obydwa zespoły repertuar śpiewaczy wykonują głównie a capella.
Liderka zespołów: „Rospuda” i „Mała Rospuda” – Helena Kibitlewska
Patronat: Gminny Ośrodek Kultury 16-424 Filipów, ul. Garbaska 2; tel. 87 569 60 94, gokfilipow@poczta.onet.pl

 

„Jaćwież”
– zespół śpiewaczy z Jeleniewa

Zespół powstał w 1998 r.; obecnie w jego skład wchodzi 10 osób ( tym 2 mężczyzn). Zespół wykonuje lokalne pieśni obrzędowe (weselne, pieśni liryczne i in.). Repertuarowo wzoruje się na dawnej śpiewaczce z nieodległej wsi Osinki Ludwice Rynkiewicz (1900- 1987), zdobywczyni kazimierskiej „Baszty” w 1986r.
Zespół odtwarza także widowiska obrzędowe, m. in. „Króla Heroda”.
W 2003r. na ówczesnym festiwalu kazimierskim zdobył wyróżnienie.
Występował wielokrotnie na terenie Polski północno- wschodniej, na Litwie i w guberni kaliningradzkiej Rosji.
Zespół swój repertuar wykonuje a capella.
Liderka zespołu Ewa Kuprewicz (zam. w Żywej Wodzie k. Jeleniewa) tel. 506 374 458. W 2011 r. zdobyła w Kazimierzu w kat. solistów III nagrodę.
Zarówno zespół, jak i solistka dokonały w Kazimierzu licznych nagrań dla RCKL.
Patronat: Biblioteka Publiczna w Jeleniewie, 16-404 Jeleniewo, ul. Sportowa 1a;
tel. 87 569 16 02, bibliotekajeleniewo@o2.pl.

 

„Przeroślaki”
– kapela ludowa z Przerośli

Zespół istnieje nieprzerwanie od 1972r.; założycielem „Przeroślaków” był lokalny gawędziarz i działacz kultury Józef Podziewski (1913-1998).
Obecnie w skład kapeli wchodzi 8 osób (3 kobiety i 5 mężczyzn). Zespół wykonuje lokalne przyśpiewki i regionalną muzykę instrumentalną. Występował kilka tysięcy razy na terenie regionu i kraju.
Lider: dyrektor miejscowego GOK – Jarosław Rynkiewicz (również gawędziarz); jrynkiewicz@poczta.onet.pl.
Patronat: Gminny Ośrodek Kultury; 16-427 Przerośl, Rynek 11; tel. 87 569 10 32; www.gokprzerosl.pl.

 

„Przeroślaczki”
– zespół młodzieżowy śpiewaczy z Przerośli

Zespół powstał w 2004 r.; w jego skład wchodzi ok. 15 osób ze szkoły podstawowej i gimnazjum (skład zmienia się w poszczególnych latach ze względu na odchodzenie absolwentów). W repertuarze zespołu są lokalne pieśni ludowe, głównie typowe dla repertuaru dziecięcego). Zespół występuje a capella.
Kilkukrotnie zespół był laureatem kazimierskich festiwali w kategorii „Mistrz- Uczeń” („Duży- Mały”): w 2006 r. z Mistrzynią Eugenią Zaśkiewicz oraz w 2013 r. z Mistrzynią Janiną Chmielewską.
Zespół działa przy Zespole Szkół Ogólnokształcących w Przerośli – ul. Dworna 5; 16-427 Przerośl, tel. 87 569 10 07. Opiekunem zespołu jest nauczycielka z Zespołu Szkół Ogólnokształcących w Przerośli- Bożena Buz, sawbuz@wp.pl.

 

„Znaroku”
– zespół śpiewaczy z Przerośli
Zespół powstał w 2000r.; składa się obecnie z 12 osób (w tym 3 mężczyzn). Zespół wykonuje lokalne pieśni obrzędowe i okolicznościowe. Do tej pory występował głównie na terenie Suwalszczyzny (m. in. na Suwalskich Jarmarkach Folkloru). W 2013r. debiutował na festiwalu kazimierskim.
Solistka zespołu- śpiewaczka ludowa Eugenia Zaśkiewicz (ur. w 1940 r.), tel. 87 5691086 zdobyła II nagrodę w kategorii solistów śpiewaków na kazimierskim festiwalu w 2007 r.
Zespół wykonuje swój repertuar przeważnie a capella.
Przy członkach zespołu (w roli mistrzów) kilkukrotnie występowały dzieci solo, m. in. w 2011r juniorka Anna Chmielewska ze swą Mistrzynią Janiną Chmielewską zdobyła I nagrodę w Kategorii „Mistrz- Uczeń”.
Zespół „Znaroku” działa pod patronatem Gminnego Ośrodka Kultury w Przerośli, 16-427 Przerośl, Rynek 11; tel. 87 569 10 32; www.gokprzerosl.pl.

 

„Zorniczeńka”
– zespół śpiewaczy z Wysokiego gm. Raczki

Zespół powstał w 1993 r.; obecnie w skład wchodzi 12 osób (w tym 3 mężczyzn).
Zespół wykonuje lokalne pieśni obrzędowe (weselne, dożynkowe, kolędy i pastorałki, wielkopostne, przygodne). Odtwarza także lokalne obrzędy, m. in. kolędowanie wielkanocne „Chodzenie po Allelui”. W Kazimierzu zespół debiutował w 1998r; dokonując jednocześnie nagrań dla RCKL.
Liderką i założycielką zespołu jest śpiewaczka Stanisława Czuper z Wysokiego (ur. w 1936r). Jako solistka zdobyła w 1991r. „Basztę” w kategorii śpiewaków; uczestniczyła w Kazimierzu jeszcze kilkukrotnie, zdobywając kolejne nagrody: w 2006 r. pierwszą nagrodę oraz w 2010- trzecią.
Patronem zespołu jest Gminny Ośrodek Kultury w Raczkach, 16-420 Raczki, Plac Kościuszki 37; tel. 87 568 51 40; gokraczki@op.pl ; www.gok.raczki.pl.

 

Stanisława Czuper
– śpiewaczka ludowa ze wsi Wysokie w gminie Raczki, (powiat Suwałki); centralna Suwalszczyzna

Dotychczasowa działalność artystyczna:
Stanisława Czuper (1936) nauczyła się pieśni od swej mamy i babci. Śpiewała przy wszystkich okazjach: weselach, pogrzebach, spotkaniach okolicznościowych. Po odchowaniu dziewięciorga dzieci zaczęła występować solowo, zdobywając w 1991 r. na Ogólnopolskim Festiwalu Kapel i Śpiewaków Ludowych w Kazimierzu, w kategorii śpiewaków-solistów, Nagrodę Główną – „Basztę”(w latach późniejszych – także kazimierskie nagrody pierwszą i trzecią).
Podczas wszystkich pobytów w Kazimierzu dokonała szeregu nagrań dla potrzeb Radiowego Centrum Kultury Ludowej.
Pieśni z jej repertuaru wykorzystywały także zespoły folkowe z Suwalszczyzny (m. in. Dautenis- który w 2004 r. zdobył na VII Festiwalu „Nowa Tradycja”- I nagrodę).
W 1993 r. założyła we wsi Wysokie zespół „Zorniczeńka”, który z lokalnym repertuarem pieśniowym i obrzędowym daje do 30-40 występów rocznie.
Stanisława Czuper posiada indywidualne członkostwo STL.
W czerwcu 2014 r. Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego przyznał Stanisławie Czuper brązowy medal „Zasłużony kulturze Gloria Artis”.

 

„Gozdawa”
– zespół śpiewaczy z Raczek

Zespół powstał w 2005r; składa się z 15 osób (w tym 5 mężczyzn). Zespół wykonuje pieśni ludowe, patriotyczne i religijne przeważnie a capella; także w formie wielogłosowego opracowania chóralnego (członkowie należą również do miejscowego chóru parafialnego).
Zespół wielokrotnie występował na terenie Suwalszczyzny (w tym na Suwalskich Jarmarkach Folkloru), a także podczas inscenizacji obrzędowości dożynkowych podczas odbywających się od lat powiatowych dożynek w podraczkowskiej wsi Dowspuda.
Liderem zespołu jest Wanda Kulbacka.
Patronat: Gminny Ośrodek Kultury, 16-420 Raczki, Plac Kościuszki 37; tel. 87 568 51 40; gokraczki@op.pl ; www.gok.raczki.pl.

 

Rodzinna kapela Racisów z Jasionowa
Kapela powstała w 1990r. w składzie: Franciszek Racis- I skrzypce, Sylwester Jaśkiewicz – II skrzypce, Leon Racis- bębenek obręczowy. Odtwarzała XIX- wieczne sposoby muzykowania instrumentalnego na Suwalszczyźnie. Kapela w tym składzie działała do końca lat 90- tych (do śmierci pozostałych członków kapeli seniorów– żyje tylko Franciszek).
Od 1997r. występuje w składzie (stopniowo powiększanym- dziadka i wnuków): Franciszek Racis (1923)- I skrzypce, śpiew; Szymon Racis – II skrzypce, śpiew (1984); Andrzej Racis- harmonia trzyrzędowa, śpiew (1986); Wioletta Racis – basetla, śpiew (1988); Agnieszka Racis- bębenek obręczowy, śpiew (1991). Przed 3 laty zespół zawiesił swą działalność.
Franciszek Racis (zarówno w składzie zespołów dorosłych, jak i dziecięcych) siedmiokrotnie uczestniczył w festiwalach kazimierskich, współzdobywając m. in. I nagrodę w kategorii kapel seniorów (w 1990r.) oraz kilkukrotnie nagrody w kategorii „Duży- Mały” w latach następnych. Kapela Racisów (seniorów) uczestniczyła również w festiwalach kapel w Toruniu i Wilnie. Wespół z zespołem „Szeszupa” F. Racis dokonał także nagrań dla Radiowego Centrum Kultury Ludowej PR (oprócz repertuaru instrumentalnego także wokalny, solowy). Był także istotnym informatorem przy realizacji dwóch ekspertyz: etnochoreologicznej i etnokostiumologicznej.
Franciszek Racis otrzymał w 2009 r. Nagrodę im. Oskara Kolberga.
Adres zespołu: Jasionowo 14, 16-406 Rutka- Tartak, tel. 87 5687 085.

 

„Szeszupa”
– zespół folklorystyczny z Rutki-Tartak
Zespół zawiesił działalność

Zespół powstał w 1996 r.Wykonuje lokalne pieśni obrzędowe (weselne, kolędy i pastorałki, dożynkowe, pieśni liryczne i inne). Zrealizował szereg realizacji obrzędowych, w tym: „Zapusty” (1998), „Wigilia z końca XIX wieku” (1999), „Chodzenie z Gwiazdą” (2000). Wielokrotnie reprezentował Suwalszczyznę, zdobywając główne nagrody na najważniejszych festiwalach ogólnopolskich: Ogólnopolskim Festiwalu Kapel i Śpiewaków Ludowych w Kazimierzu nad Wisłą (Grand Prix „Baszta” – 1997, I nagroda – 2001), w Ogólnopolskim Konkursie Tradycyjnego Tańca Ludowego w Rzeszowie (Grand Prix „Taneczny Krąg” – 1998) i innych.
Zespół zrealizował szereg nagrań archiwalnych dla Radiowego Centrum Kultury Ludowej Polskiego Radia oraz rejestracje dla TVP (podczas festiwali kazimierskich w 1997 i 2001 r.). Ekipa TVP Białystok dokumentowała plenerowe odtworzenie „Dni krzyżowych na św. Marka” w 1998 r. Stroje „Szeszupy” zostały odtworzone przez Barbarę Kaznowską, etnokostiumologa z Państwowego Muzeum Etnograficznego w Warszawie (1997).
Zespół aktywnie włącza się w realizację lokalnych imprez ludowych, w tym w kolejne edycje rutczańskiej imprezy plenerowej „Wesele ludowe, czyli koncert weselnych pieśni ludowych rubasznych i żartobliwych”.

 

„Szeszupiaki”
– dziecięcy zespół folklorystyczny z Rutki-Tartak

Zespół powstał w 2003r.; liczy obecnie ok. 15 dzieci i młodzieży w wieku 7-15 lat. Wykonuje lokalne pieśni ludowe właściwe dla wieku dziecięcego, korzystając z repertuaru dorosłego zespołu folklorystycznego „Szeszupa”. Zrealizował m. in. spektakl „Szkolna Wigilia 2004” wielokrotnie pokazywany na terenie Suwalszczyzny, a także na Ogólnopolskim Festiwalu „Dziecko w folklorze” w Baranowie Sandomierskim 2004. W 2005r. zespół otrzymał nagrodę w kategorii „Duży – Mały (Mistrz- Uczeń) na Ogólnopolskim Festiwalu Kapel i Śpiewaków Ludowych w Kazimierzu nad Wisłą, jednocześnie dokonując nagrań dla RCKL.
Członkowie zespołu kilkukrotnie (w kategorii „Duży- Mały”) startowali solo w kazimierskim festiwalu, zdobywając pierwsze nagrody: 2008- Katarzyna Racis, zaś w 2009 – Dominika Szyszko. Mistrzynią za każdym razem była liderka dużego zespołu Beata Szyszko-Anzulewicz. „Szeszupiaki” część repertuaru wykonują w postaci tzw. wtóru, czyli wielogłosu funkcjonującego na pograniczu polsko – litewskim.
Patronem zespołu jest Gminny Ośrodek Kultury 16-406 Rutka-Tartak, ul. Szkolna 1; tel. 87 5687 201

 

„Pogranicze”
– zespół folklorystyczny z Szypliszk

Zespół powstał w 1981 r., obecnie liczy ok. 25 osób. Prezentuje lokalne pieśni i widowiska obrzędowe oraz miejscowe tańce ludowe.
Repertuar i praktyka wykonawcza zespołu jest typowa dla kulturowego pogranicza polsko – litewskiego (wielogłosowy śpiew a capella w formule tzw. wtóru).
Zespół jest laureatem najważniejszych nagród na ogólnopolskich i międzynarodowych festiwalach, m. in. na festiwalu kazimierskim (I nagrody: 1987, 1991; Grand Prix „Baszta”- 2006), w Ogólnopolskim Konkursie Tradycyjnego Tańca Ludowego w Rzeszowie (Grand Prix „Taneczny Krąg” -1995), Ogólnopolskim Sejmiku Teatrów Wiejskich w Tarnogrodzie k. Zamościa.
Zespół dał także występy specjalne: w Filharmonii Narodowej w Warszawie (1999); kameralny półgodzinny koncert na Wigrach przed Janem Pawłem II w 1999 (z repertuarem lokalnych pieśni Suwalszczyzny).
Zespół zrealizował liczne nagrania radiowe oraz dokumentalne filmy telewizyjne dla TVP2 oraz TVP „Polonia”. Opublikował płytę CD „Zespół Pogranicze” („Polonia Records”, 1998), a także wydawnictwa: śpiewnik „Pieśni i przyśpiewki ludowe Pogranicza” oraz dwukrotnie reprint kantyczki „Pieśni nabożne na święta uroczyste” z suwalskiego pierwodruku z 1925r.
Występował na setkach koncertów w kraju, a także na terenie Litwy, Łotwy, Estonii, Rosji, Białorusi, Niemiec, Francji i Belgii.
W 1989r. zespół „Pogranicze” został laureatem najbardziej prestiżowej w dziedzinie folkloru Nagrody im. O. Kolberga. Zespół jest także od 1988r. członkiem zbiorowym Stowarzyszenia Twórców Ludowych.
Od wielu lat zespół posiada własną stronę internetową www.pogranicze.szypliszki.eu .
Kierownik zespołu Józef Murawski (1956) jest jednym ze współzałożycieli zespołu „Pogranicze” (kierownikiem od 1987r.). Od wielu lat działa także aktywnie w Stowarzyszeniu Twórców Ludowych (członek Zarządu Głównego STL przez wiele kadencji, przez jedną kadencję wiceprezes ZG STL).
W 2006 r. otrzymał Doroczną Nagrodę Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego (najwyższa nagroda MKiDN dla wszystkich rodzajów twórczości). Józef Murawski w 2009 r. został laureatem (indywidualnym) Nagrody im. Oskara Kolberga.
Adres zespołu: Świetlica Gminna, ul. Suwalska 21, 16-411 Szypliszki; tel. 87 5681 051; 661:204214; j.murawski@onet.eu.

 

Józef Murawski
– śpiewak, tancerz i animator z gminy Szypliszki (północna Suwalszczyzna), specjalizujący się w dziedzinie folkloru muzycznego, tanecznego i obrzędowości na obszarze kulturowego pogranicza polsko –litewskiego.

Józef Murawski urodził się 13.12.1956 r.; mieszka od urodzenia we wsi Postawelek w gminie Szypliszki. Jest absolwentem technikum rolniczego im. gen. Ludwika Michała Paca w Dowspudzie.
Właściciel kilkunastohektarowego gospodarstwa rolnego. Żonaty, dwoje dorosłych dzieci.
Józef Murawski od dziecięcych lat interesował się rodzimym folklorem, zbierał stare pieśni, uczył się śpiewać i tańczyć, nie żałował czasu na rozmowy ze starszymi ludźmi na temat tradycji, w tym lokalnej obrzędowości.

Działalność kulturalna:
Od 1971 r. śpiewa w chórze kościelnym w Becejłach;
W 1981 r. był współzałożycielem zespołu ludowego „Pogranicze” wespół z ówczesną dyrektorką GOK w Szypliszkach, Waldemarą Malinowską, późniejszą redaktorką naczelną litewskiego periodyku „Aušra” w Puńsku;
W 1987 r. został wybrany przez zespół „Pogranicze” na kierownika zespołu;
Współorganizował rekonstrukcje lokalnych strojów ludowych. W 1987r zrealizowane zostały badania etnokostiumologiczne na terenie gminy Szypliszki z udziałem Barbary Kaznowskiej, kustosza działu strojów ludowych warszawskiego Państwowego Muzeum Etnograficznego. Ich efektem są zespołowe stroje subregionalne, odtworzone w 1987r. Przy pomocy Barbary Kaznowskiej zrekonstruowano w 1994r kolejny zestaw kostiumowy (dla osób młodszych o jedno pokolenie), używany przez grupę taneczną.
Od 1 grudnia 1986 r. pracuje w GOK Szypliszki jako instruktor ds. folkloru. Po reorganizacji od 2005 r. jest jedynym pracownikiem szypliszkowskiej świetlicy gminnej. W ramach obowiązków zajmuje się nie tylko własnym zespołem, ale również organizacją imprez gminnych (festynów, dożynek, wystaw, konkursów itp.). Aktywnie pomaga również przygotowywać prawie wszystkie imprezy kulturalne Suwalskiego Powiatu Ziemskiego.
W 1988 r. założył „Małe Pogranicze” – grupę dziecięcą, która po kilkunastu latach oddzielnej działalności połączyła się z zespołem podstawowym.
Od 1989 r. utrzymuje kontakty z zespołami na Litwie: z grupami polskimi oraz litewskimi. Polskim tamtejszym zespołom udziela instruktażu w doborze repertuaru autentycznego, sposobie jego poszukiwania w terenie oraz dokumentacji. Przeprowadził również szczegółowe rozpoznanie repertuarowe w rodzinach polskich tuż po drugiej stronie granicy litewskiej (w parafii Lubowo graniczącej z gminą Szypliszki). Niektóre odszukane tam pieśni zostały włączone do repertuaru zespołu „Pogranicze”.
Brał udział w badaniach etnomuzykologicznych realizowanych w roku 1986 przez ekipę Instytutu Muzykologii Uniwersytetu Warszawskiego pod kierownictwem prof. dr hab. Sławomiry Żerańskiej –Kominek.
W 1992 r. zorganizował grupę taneczną w zespole „Pogranicze”;
Był współorganizatorem badań etnochoreologicznych przeprowadzonych w latach 1992 i 1995 na terenie gminy Szypliszki przez dr Dariusza Kubinowskiego z UMCS w Lublinie.
Od 1993 r. utrzymuje regularne kontakty z zespołami i domami kultury z guberni kaliningradzkiej Rosji w szczególności z Rejonowym Domem Kultury w Czerniachowsku [60 – tysięczne miasto, drugie co do wielkości w guberni po Kaliningradzie].
Od 1995 r. utrzymuje partnerskie kontakty z zespołami polskimi funkcjonującymi na terenie Białorusi i Łotwy.
Od 1996 jest współorganizatorem regionalnych przeglądów pieśni wielkopostnej.
Od szeregu lat jest organizatorem wielu spotkań i koncertów okolicznościowych (jubileuszy zespołów, festynów dorocznych itp.).
Indywidualne członkostwo w STL uzyskał w 1997r.; od 2001 r. jest prezesem Oddziału Suwalskiego STL
Pełni szereg odpowiedzialnych funkcji w Zarządzie Głównym STL. Od czterech kadencji jest liderem sekcji folkloru ZG STL. W latach 1993-1997 był członkiem Prezydium Zarządu Głównego STL, zaś w latach 1997-2001 wiceprezesem ZG STL.
Od czterech kadencji jest pełnomocnikiem ZG STL do kontaktów z paralelną litewską organizacją – Związkiem Twórców Ludowych Litwy (Lietuvos Tautodailininkų Sajųnga).
Od trzech kadencji jest również członkiem Komisji Kultury przy ZG Związku Ochotniczych Straży Pożarnych, pomagając m. in. w realizacji ogólnopolskich przeglądów zespołów OSP [w Związku OSP funkcjonuje ok. 800 orkiestr dętych i ok. 300 zespołów scenicznych].
Niektóre nagrody i wyróżnienia zespołu „Pogranicze” z Szypliszk:
1987- I nagroda na Ogólnopolskim Festiwalu Kapel i Śpiewaków Ludowych w Kazimierzu nad Wisłą (oraz nagroda honorowa dziennikarzy redakcji „Burczybasa”);
– I nagroda na Ogólnopolskim Przeglądzie Wiejskich Zespołów Artystycznych w Kielcach;
1988 – zespół otrzymuje zbiorowe członkostwo Stowarzyszenia Twórców Ludowych (jego reprezentantem w STL jest Józef Murawski);
1989 – nagroda zbiorowa im. O. Kolberga (dla zespołu „Pogranicze”);
1990- zespół „Małe Pogranicze” zdobywa w Tarnogrodzie I nagrodę za spektakl obrzędowy „Chodzenie z Ewangelią”. Jednocześnie przyznano nagrodę J. Murawskiemu za scenariusz i reżyserię. W 1998 r. spektakl został zekranizowany w postaci 30 –minutowego filmu fabularyzowanego przez TVP2, reż. Aleksandra Domańska;
1990 – I nagroda na XIV Festiwalu Zespołów Folklorystycznych Ziem Północnych w Gdańsku (podczas „Jarmarku Dominikańskiego”);
1991 –powtórnie I nagroda na festiwalu w Kazimierzu (fundacji Marii i Jerzego Kuncewiczów);
1992 –nagroda dla „Małego Pogranicza” na Ogólnopolskim Konkursie Pieśni i Muzyki Ludowej w Jaśle
1994 –nagroda specjalna na XXII Góralskim Karnawale w Bukowinie Tatrzańskiej;
1996 –II nagroda za widowisko „Król Herod” na XXIV Góralskim Karnawale w Bukowinie Tatrzańskiej;
1995 – Nagroda Główna „Taneczny Krąg” na Ogólnopolskim Konkursie Tradycyjnego Tańca Ludowego w Rzeszowie (w 1992r zespół zdobył II nagrodę);
2006- Nagroda Główna „Baszta” – 40 Ogólnopolski Festiwal Kapel i Śpiewaków Ludowych w Kazimierzu nad Wisłą; wcześniej na festiwalach kazimierskich m. in. dwukrotnie pierwsze nagrody (w latach 1987 i 1991);
2007 –Nagroda Specjalna Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego za szczególne zasługi dla kultury polskiej.

Niektóre występy festiwalowe (pozakonkursowe) „Pogranicza”:
1992 – udział w Międzynarodowym Festiwalu Kapel i Pieśni Ludowej „Skamba, skamba kankliai” w Wilnie (30’ bezpośrednia transmisja występu na antenie litewskiej Tv);
1993 –występy zespołu na Międzynarodowym Festiwalu Muzyki Dawnej w Starym Sączu (m. in. partnerski występ z moskiewskim zespołem muzyki cerkiewnej „Drewnierusskij Rasspiew”);
1995 –występy na Międzynarodowym Festiwalu Folklorystycznym w Kłajpedzie (Litwa);
1996 -występy zespołu na Międzynarodowym Festiwalu Folklorystycznym w Vöru w Estonii;
– występy w Daugavpils (Łotwa);
1997 –udział w koncercie kolęd i pastorałek w Studiu im. Witolda Lutosławskiego w Warszawie (organizator: Radiowe Centrum Kultury Ludowej);
-występy „Małego Pogranicza” na Międzynarodowym Festiwalu Dziecięcych Zespołów Folklorystycznych „Martynas” w Vysaginas (Litwa);
– prowadzenie tanecznych zajęć warsztatowych w warszawskim „Domu Tańca”;
– udział w VIII Międzynarodowym Festiwalu Muzyki Dawnej w Jarosławiu;
1999 – (6.V.) – 1,5 godzinny występ zespołu z regionalnymi pieśniami i tańcami w Filharmonii Narodowej w Warszawie;
– (9.VI.) –kameralny, 30 – minutowy występ śpiewaczy zespołu przed Janem Pawłem II w czasie Jego pobytu w Domu Pracy Twórczej Ministerstwa Kultury (b. klasztorze kamedułów) na Wigrach;
2001 –prowadzenie warsztatów tanecznych podczas II Taboru Domu Tańca w Chlewiskach;
2005 –prowadzenie warsztatów etnograficznych tańców kresowych dla zespołów polskich na Wileńszczyźnie;
– prezentacja obrzędowości wielkanocnej podczas festiwalu na Łotwie (Ryga, Jelgava);
– koncert ludowych pastorałek na „Bożonarodzeniowym spotkaniu polonijnym” w Kaliningradzie (Rosja);
2011-2012 – prowadzenie zajęć warsztatowych podczas dwóch kolejnych Taborów Tańca zorganizowanych w Becejłach w gm. Szypliszki

Niektóre prezentacje obrzędowych pieśni wielkopostnych i pogrzebowych:
1991 –prezentacja pieśni wielkopostnych oraz lokalnego obrzędu wielkotygodniowego „Chodzenie z Ewangelią” w Muzeum Etnograficznym w Toruniu;
– prezentacja pieśni pogrzebowych podczas „Zaduszek” w „Ośrodku Pogranicze: Sztuk, Kultur, Narodów” w Sejnach;
1992 – prezentacja pieśni i obrzędowości wielkopostnej dla społeczności polskiej na terenie Litwy;
od 1996 – koncerty pieśni wielkopostnych w warszawskich kościołach Zbawiciela, św. Krzyża, św. Anny, pokamedulskim na Bielanach; w kościołach we Wrocławiu i in.
– śpiewanie pieśni wielkopostnych podczas wystawiania dramatu liturgicznego „Ludus passionis” przez Scholę Teatru Węgajty (w Lidzbarku Warmińskim);
2007- zespół uczestniczy w plenerowym, dwugodzinnym, bezpośrednio transmitowanym przez TVP widowisku pasyjnym „Gorzkie Żale” z okazji 300 rocznicy powstania nabożeństwa „Gorzkich Żali” oraz 2 rocznicy śmierci Jana Pawła II (Warszawa, 2 kwietnia, przed Pałacem Kultury i Nauki);

Zrealizowane wydawnictwa, płyty, filmy, strony www.:
1995 -reprint kantyczki „PIEŚNI NABOŻNE na święta uroczyste podług Kościoła Świętego Rzymskokatolickiego na cały rok zebrane” (opublikowanej w Suwałkach w 1925r.); drugie wydanie reprintowe opublikowano w 2010r.;
1998 –śpiewnik z repertuarem zespołu „Pieśni i przyśpiewki ludowe POGRANICZA”;
– Foldery jubileuszowe zespołu wydawane z okazji: 15 –lecia (1996r), 20 –lecia (2001 r.) i 25 –lecia (2006r.);
1997- ukazanie się 9 CD w serii „Muzyka źródeł” pt. „Suwalskie i Podlasie” (ze zbiorów Radiowego Centrum Kultury Ludowej). W zawartości m. in. nagranie pieśni „Pogranicza” „Zakukała zieziuleńka przez pole lecący” oraz skrócony biogram zespołu.
1999- Płyta CD „Zespół Pogranicze” Polonia Records , Warszawa;
1999/2000 –wydanie płyty CD „Jest drabina do nieba” –pieśni nabożne na Wielki Post” [przez wydawnictwo Stowarzyszenia Domu Tańca –„In Crudo”]. Pieśni wielkopostne śpiewają zespoły z Kurpi, Lubelszczyzny, Sieradzkiego i Suwalszczyzny. W wykonaniu „Pogranicza” trzy pieśni: „Któż opłakać godnie może”, „Wielką tragedyję widzę z Kalwaryją” i „Gdy ja sobie uważuję mój Jezu”;
1997– realizacja filmu TVP2 inspirowanego spektaklem obrzędowym „Chodzenie z Ewangelią” (nagrodzonego w Tarnogrodzie w 1990r). Film emitowany w dwóch wersjach: 15 –minutowej pod nazwą „Chodzenie z Ewangelią” oraz 27- minutowej „Pieśń wielkopostna”. Reżyseria Aleksandra Domańska, zdjęcia Adam Sikora. Pierwsza emisja w Wielkim Tygodniu 1998r.
-15 –minutowy film TVP1 (reż. Tadeusz Kraśko) „Kolędy Pogranicza” o tradycjach Bożego Narodzenia w parafii Becejły. Emisja główna 24.XII. 1997 w TVP1 o godz. 18,30.
1999 – TVP zrealizowała 15 –minutowy film „Józef z Pogranicza” [o Józefie Murawskim] z cyklu „Portret twórcy”; reż. Tomasz Konecki

2007- z inspiracji J. Murawskiego -uruchomienie zespołowej strony internetowej www.pogranicze.szypliszki.eu zawierającej wszechstronne i aktualne informacje o „Pograniczu”. Administratorem strony jest członek zespołu Kamil Wasilewski;

Niektóre nagrody i odznaczenia indywidualne Józefa Murawskiego:
1996 –odznaka Ministra Kultury i Sztuki „Zasłużony Działacz Kultury”;
1997 –nagroda Ministra Kultury „Za zasługi w upowszechnianiu kultury ludowej”;
2001 – Srebrny Krzyż Zasługi;
2003 –Złoty medal „Za zasługi w pożarnictwie” (w 2001 medal srebrny)
2006 –medal jubileuszowy 40 Ogólnopolskiego Festiwalu Kapel i Śpiewaków Ludowych w Kazimierzu nad Wisłą
2002 – Nagroda Ministra Kultury „Animator Kultury 2001”;
2006 – Doroczna Nagroda Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w dziedzinie twórczości ludowej (wręczenie na Zamku Królewskim w Warszawie);
2011- Nagroda im. Oskara Kolberga (nagroda indywidualna; zespół „Pogranicze” został jej laureatem w 1989r.)

Kontakt: Świetlica gminna w Szypliszkach, ul. Suwalska 21; 16-411 Szypliszki; tel. 87 565 90 52; www.pogranicze.szypliszki.eu.

„Jezioranki” (seniorzy)
– zespół śpiewaczy z Wiżajn

Zespół powstał w 1986r.; obecnie składa się z 12 osób (w tym 3 mężczyzn). Zespół wykonuje lokalne pieśni z północno -zach. Suwalszczyzny (w dawnej manierze wykonawczej) i widowiska obrzędowe (m. in. „Herody” 1997, „Chodzenie po Allelui” 1999, „Chodzenie z królem Herodem” 2000).
Jest czterokrotnym laureatem kazimierskiego festiwalu: dwóch drugich nagród (1988 i 2013), pierwszej (1999) i trzeciej (2006). Podczas tych festiwali dokonał licznych nagrań archiwalnych dla RCKL PR.
Spośród kilkuset występów warto odnotować m. in. uczestnictwo w Jarmarku Dominikańskim w Gdańsku (1995) i kilkukrotne występy na terenie Litwy.
Zespół posiada zrekonstruowane stroje subregionalne wg ekspertyzy etnokostiumologicznej (1994) Barbary Kaznowskiej z Państwowego Muzeum Etnograficznego w Warszawie.
Członkini zespołu Anna Kowalewska w 2011r. w Kazimierzu jako Mistrzyni w kategorii „Duży- Mały”; uzyskała nagrodę z uczniem Dariuszem Balcerem.
Lider zespołu: Małgorzata Danielewicz.
Patronat: Świetlica Gminna, 16-407 Wiżajny, ul. Wierzbołowska 3; tel. 87 5688 053; gokwizajny@wp.pl.

 

„Młode Jezioranki”
– młodzieżowy zespół śpiewaczy z Wiżajn

Zespół założyła miejscowa śpiewaczka ludowa Anna Andruszkiewicz w 1991r; obecnie zespół składa się z 6 dziewcząt (w wieku 12-18 lat) z Mistrzynią. Od 1991r. przez zespół przewinęło się kilkadziesiąt dziewcząt i chłopców.
Zespół wykonuje lokalne pieśni i widowiska obrzędowe dostosowane do wieku wykonawców i w lokalnej manierze wykonawczej (obrzędowość doroczna, pieśni sieroce, pasterskie itp.) korzystając z repertuaru swej założycielki. Zespół jest wielokrotnym laureatem festiwali ogólnopolskich, w tym festiwali kazimierskich (m. in. w 2003 i 2013), gdzie zespół i solistki w formule „Duży- Mały” – jako laureaci wielokrotnie dokonali archiwalnych nagrań radiowych i telewizyjnych. „Młode Jezioranki” 2007 r. zdobyły także III nagrodę w kategorii zespołów śpiewaczych seniorów. Zespół jest również laureatem Ogólnopolskiego Festiwalu „Dziecko w folklorze” w Baranowie Sandomierskim.
Członkinie „Młodych Jezioranek” uzyskiwały także solowe nagrody w kategorii „Duży – Mały” (wespół ze swą Mistrzynią Anną Andruszkiewicz). M. in. w 2006 roku Zosia Stasińska
W 1999r. zespół zrealizował półgodzinny film dokumentalny dla TWP „Polonia” „Majowe modlitwy pod krzyżem”.
Założycielka „Młodych Jezioranek” 91- letnia Anna Andruszkiewicz (ur. 1923r) jest jedną z najwybitniejszych śpiewaczek ludowych Suwalszczyzny. Solowo debiutowała w 1990r.
Jest wielokrotną laureatką kazimierską w kategorii śpiewak- solista (trzy drugie nagrody w 1991, 1996 i 2009). W 2006 r. otrzymała Medal 40- lecia festiwali kazimierskich.
Anna Andruszkiewicz od 2001r. jest członkinią STL.
Kontakt: 16-407 Wiżajny, ul. Kalwaryjska 8; tel. 87 5688 156; mariabarczak@wp.pl.

 

Anna Andruszkiewicz
– śpiewaczka ludowa z Wiżajn (północna Suwalszczyzna)

(lat 92; ur. 14.03.1923) w Wiżajnach (pow. Suwałki, woj. podlaskie). Region kulturowy – północna Suwalszczyzna
Anna Andruszkiewicz nauczyła się pieśni od swej mamy i babci oraz okolicznych śpiewaków (których w ostatnich dwudziestu latach samodzielnie nagrywała). Bardzo lubi śpiewać pieśni o niebanalnych tekstach, w których to pieśniach czuje się najlepiej. Sama trzykrotnie (w 1991, 2001 i 2009 roku) zostawała laureatką kazimierskiego festiwalu (trzykrotnie drugie nagrody w kategorii śpiewak- solista).
W 2006 roku otrzymała medal 40 –lecia kazimierskich festiwali.
Kilkadziesiąt nagrań lokalnych pieśni w jej wykonaniu znajduje się w Archiwum Radiowego Centrum Kultury Ludowej (rejestrowane zarówno podczas kolejnych festiwali kazimierskich, jak i przez ekipę wyjazdową RCKL w jej domu).
Wiele nagrań znajduje się również w archiwum Instytutu Muzykologii poznańskiego UAM (zarejestrowane zostały podczas obozu etnomuzykologicznego w 1988 w Wiżajnach kierowanego przez prof. Jana Stęszewskiego i Bogusława Linette).
Jej nagrania dostępne są m. in. w opublikowanej przez RCKL serii „Muzyka Źródeł” (CD nr 9- „Suwalszczyzna i Podlasie”). Na tym kompakcie zamieszczone są dwie pieśni w jej wykonaniu: ballada „Zaszumiała w sadeńku traweńka” oraz pieśń przedweselna „Ej pohulaj jeleniu”.
Od ponad 20 lat prowadzi zespół „Młode Jezioranki” z Wiżajn złożony z nastoletnich dziewcząt, które wielokrotnie (solowo bądź zespołowo) startowały z sukcesami w kolejnych kazimierskich festiwalach razem ze swą Mistrzynią.
Anna Andruszkiewicz posiada indywidualne członkostwo Stowarzyszenia Twórców Ludowych.
W czerwcu 2014 r. MKiDN przyznał Annie Andruszkiewicz brązowy medal „Zasłużony kulturze Gloria Artis”.

 

„Wigranie”
– zespół śpiewaczy ze Starego Folwarku

Zespół powstał w 2003r; obecnie w jego skład wchodzi 10 kobiet. Zespół wykonuje lokalne pieśni ludowe z okolic jeziora Wigry. Wielokrotnie występował w regionie (m. in. podczas Dożynek Wojewódzkich w Starym Folwarku 2004) oraz kilkukrotnie na terenie Litwy.
Na festiwalu kazimierskim zespół debiutował w 2010r; dokonując nagrań dla RCKL.
Zespół używa zrekonstruowanych strojów podsuwalskich wg ryciny Wojciecha Gersona z 1855r.
Solistka zespołu Helena Napierała (1930) na festiwalu kazimierskim w 2012r. zdobyła wyróżnienie w kat. solista- śpiewak.
Liderka zespołu: Krystyna Stefanowicz, Stary Folwark 80, 16-402 Stary Folwark; tel. 87 5637958; 502 15 35 41; w_mal@poczta.onet.pl.

Top